Eindeloos

Waarom beoefen ik de Dharma? Wanneer weet ik dat ik de Dharma beoefen voor mezelf of voor een ander? Gebruik ik de Dharma om mezelf op de voorgrond te plaatsen? Zou ik de Dharma kunnen beoefenen in volledige anonimiteit zonder dat iemand ook maar iets weet van wat ik doe? Als ik dat niet zou kunnen, waarom niet dan? Heb ik het nodig dat anderen zien wat ik aan het doen ben? Wil ik gezien worden? En zo ja, beoefen ik de Dharma dan wel voor een ander? Wat is mijn motivatie om er te zijn voor iemand? Om geprezen te worden? Beroemd? Geliefd? Hoe zorg ik voor mezelf en voor een ander? Ben ik trots op mijn meditatie-beoefening en wat ik allemaal beleef in meditatie? Maar wat doe ik ermee in de context van het welzijn van iemand? Vind ik dat ethisch leven een gevaar is voor mijn zinnelijke geneugten? Wanneer stel ik mezelf nu eindelijk eens niet op de voorgrond? En als ik mezelf zoveel voorop stel, wat ga ik daaraan doen?

Onuitputtelijke vragen, eindeloze vragen, vragen die mij helpen verhelderen, die mij uitnodigen te kijken wat er in mezelf leeft aan acceptatie, bereidheid om mezelf open en bloot te zien, om te gaan kijken wat er in mij leeft aan liefde en zorg voor mezelf. Want zonder deze zorg en liefde voor mezelf, zonder deze acceptatie van mezelf, zonder deze bereidheid tot zelfevaluatie kan ik niet eens deze vragen stellen in verheldering, ze zouden niet verhelderen maar nog meer verduisteren. Het zijn eindeloze vragen die gesteld moeten worden in eindeloze liefde en acceptatie voor wat leeft in mij.

minder duwen

Sinds enkele weken volg ik weer pianoles. Het is net geen 10 jaar geleden dat ik net hetzelfde kon melden aan mijn omgeving. Het is iets meer dan 9 jaar geleden dat ik kon melden dat ik ermee gestopt was.

10 jaar later durf ik te hopen dat ik anders sta tegenover het ganse proces van piano leren spelen dan toen, dat ik iets meer geduld heb dan toen, dat ik beter zie dat de eenvoudige, op het eerste zicht niet erg spectaculaire of boeiende nummertjes nodig zijn om basisvaardigheden te ontwikkelen waarop je kan verder bouwen.
Niet dat het daarom gemakkelijk is. Toen ik de tweede les met de opdracht naar huis gestuurd werd een aantal heel eenvoudige stukjes te spelen en daarbij vooral te letten op de toetsaanslag, was het even slikken. Mijn ego kreeg een flinke deuk. In tegenstelling tot 10 jaar geleden heb ik nu rustig de ganse week mijn – opnieuw op het eerste zicht- eenvoudige oefeningetjes gedaan.

Niet duwen op de toetsen. De vinger op de toets laten vallen en zo, op heel natuurlijke wijze geluid uit de piano krijgen. Dat was en is mijn opdracht. Niet zo eenvoudig, zo leert de praktijk maar uitermate boeiend. Want kort daarna werd me opeens duidelijk dat deze vaardigheid niet enkel in het pianospel moet ontwikkeld worden. Ik zing ook graag en veel en ook daar blijkt dat het duwen, in dit geval op de stem, nu net niet dat mooie geluid dat ik voor ogen heb, produceert. Toen ik dat woensdagavond, bij het (schor) reciteren van de voorschriften, in een flits besefte, opende dit patroon zich in zovele dingen die ik doe. Ik duw op de dingen in een verwoede poging om controle te krijgen, om dat te bereiken wat ik zo graag zou willen. En dat is nu net niet wat je moet doen.

Pratitya Samutpada, de wetmatigheid van het afhankelijk ontstaan, is één van mijn favoriete onderwerpen van reflectie. Niet dat ik me neerzet en beslis daarmee eens aan de slag te gaan maar op de één of andere wijze kom ik er steeds weer op terecht. Zo ook nu. ‘Als dit is, wordt dat; uit het ontstaan van dit, wordt dat; wordt dit niet, dan wordt dat niet; doordat dit ophoudt, houdt dat op’. Het duwen op de dingen is een ronduit ontkennen van de wetmatigheid van afhankelijk ontstaan. Als de condities er niet zijn, zal iets niet ontstaan. Duwen of trekken helpt dan niet, het enige wat kan helpen is de condities creëren die nodig zijn zodat iets kan ontstaan. Als ik moe ben en me liever wat helderder zou voelen, kan ik nog zo duwen en trekken aan de situatie, het enige wat helpt is rust, dat is de conditie die nodig is. Als ik goed piano wil leren spelen, is oefening nodig. Als ik de geest helderder en positiever wil maken, is een goede meditatiepraktijk een uitermate ondersteunende conditie.

Mijn huiswerk voor de komende tijd? Piano leren spelen en geduldig de condities ontdekken en opbouwen zodat ik minder ga duwen.
En wat als ik merk dat ik dan toch aan het duwen ben? Wel, proberen niet te duwen tegen het duwen …